In deze reeks artikels probeert de auteur een beeld te scheppen van zijn toetreding tot het wargames wereldje.

Na de initiële kennismaking met de wargame wereld breekt de dag aan waarop je beslist om aktief deel te nemen. Dat houdt in dat je een keuze moet maken: wat ga ik spelen? Een bedrieglijk eenvoudige vraag zo blijkt. Het antwoord op deze vraag bestaat uit een aantal elementen, zeg maar dimensies, waaruit je keuze zal bestaan. Wij doen ons best om je een overzicht te geven van deze veelzijdige hobby.

Dimensie: Realisme of fantasie?

Wargames heb je in alle soorten en maten. De meest opvallende breuk tussen de wargame groepen vinden we bij de keuze tussen realisme, oftewel het (na)spelen van realistische slagen, en fantasie. Bij het eerste kan je putten uit de rijke militaire geschiedenis van de mensheid. Als je je hierin even verdiept merk je dat de mens altijd zeer creatief is geweest in het bedenken van manieren om elkaar van kant te maken. Denk maar aan de Romeinen, de bloederige Middeleeuwen, de verscheidene campagnes van Napoleon, de onafhankelijkheidsstrijd van de Amerikanen (en andere volkeren), de Wereldoorlogen en alle ‘moderne’ conflicten in bijvoorbeeld het Midden Oosten. Keuze genoeg!

Voor sommigen is het realisme-thema net een enorme afknapper. Zij kiezen meer voor fantasierijke omgevingen waarbij Orks het opnemen tegen Elfen bijvoorbeeld. Ook in de fantasie-hoek zijn heel wat subthema’s beschikbaar. Piraten, ruimteschepen, science-fiction en fantasiewezens, tijdreizende Romeinen die het opnemen tegen de tanks van Rommel, … Je kan het zo gek niet bedenken of het bestaat wel.

Wargamers die kiezen voor realisme kijken doorgaans een beetje neer op wargamers die kiezen voor fantasierijke omgevingen, maar laat dat je niet van je melk brengen. Beide ‘werelden’ bieden voldoende diepgang en variatie om je jaren mee te amuseren. Tenslotte moet het gezegd dat er heel wat gezonde wargamers zijn die  van beide walletjes eten.

In deze artikels gaan we ervan uit dat er voor het realisme gekozen wordt.

Dimensie: Wargame types

Combat Commander: Europe: typical Hex & Chit wargame

Zoals in ons vorig artikel reeds aangegeven heb je alvast de keuze uit een heel gamma aan wargame types. Van het klassieke “Hex&Chit” wargame met kartonnen vierkantjes op een hexagonaal bord, tot supergedetailleerde wargames met geverfde figuren. Er bestaan zelfs zeer gerespecteerde wargames die puur met speelkaarten gespeeld worden. Je kan dus kiezen uit een indrukwekkende selectie wargames die variëren van het zeer abstracte tot het concrete situatiegame. Indien je meer informatie wil vergaren over deze types, raad ik de wargame subsite van BoardGameGeek warm aan.

Aangezien een bespreking van al deze verschillen ons te ver zou leiden, gaan we er bij deze van uit dat we kiezen voor een miniature wargame. Dit wil zeggen dat we miniatuurtjes gaan gebruiken om een (veld)slag te spelen.

Dimensie: Niveau van betrokkenheid

Een oorlog speelt zich af op verschillende niveaus. De opperbevelhebber, gapend naar de situatietafel in zijn veilige bunker, bekijkt het conflict op een geheel andere manier dan de soldaat die in de modder moet toekijken hoe zijn teammaten één na één weggemaaid worden door een vijandige mitrailleur. Als speler kan je het niveau van betrokkenheid kiezen dat je wil naspelen.

Een operationeel spel bekijkt de oorlog of het conflict vanuit een zeer hoge positie. Hele legers worden voorgesteld door abstracte blokjes op een bord. Waaruit dat leger opgebouwd is, is van minder belang. Belangrijk is hun positie en of dat leger bevoorraad kan worden. Een leger zonder bevoorrading is namelijk ten dode opgeschreven. Operationele games kunnen zeer boeiend zijn, maar voor sommige wargamers zijn deze conflicten iets te abstract.

Een spel op strategisch niveau geeft heel wat meer detail aan de te leveren slag. Legers worden voorgesteld door figuren in een bepaalde ratio. Eén figuur staat dan model voor bijvoorbeeld 100 man in het echte leven. Let op, de ratio van deze slagen kan wel degelijk 1 op 1 zijn. Dit wil zeggen dat elk figuur daadwerkelijk één soldaat vertegenwoordigd. Dit is het meest gespeelde type spel, aangezien je met een beperkte set figuren een zeer brede selectie aan slagen kan simuleren.

Een spel op tactisch niveau gaat nog een stap verder. Met een zeer beperkte set figuren wordt een tactische gevechtssituatie uitgebeeld. Denk maar aan een gijzeling in een hotel lobby die moet geneutraliseerd worden door een SWAT team. Elk figuur vertegenwoordigd één soldaat. Enkel door de juiste tactiek toe te passen op de (variabele!) situatie zal men een positief resultaat kunnen boeken. Tactische slagen geven een zeer uniek gevoel van realisme.

In deze artikels gaan we ervan uit dat men kiest voor strategische slagen.

Dimensie: Periode & theater

WW2 Afrikakorps: North Afrika Theater of War

Aangezien we kiezen voor historische slagen, moeten we een (of meerdere) periode kiezen uit de geschiedenis waarop we ons gaan concentreren. Dit is een zeer persoonlijke keuze. Zelf ben ik geboeid door WW2 en zal dus sneller naar WW2 grijpen als ik een wargame wil spelen. Echter, ik kan ook genieten van een middagje gevuld met Napoleontische veldslagen of van een robbertje vechten in de American War of Independence.

Binnenin een periode kan je doorgaans nog kiezen tussen verscheidene ‘theaters of war’. Als we WW2 als voorbeeld nemen kan je daarin onder andere kiezen tussen de landing in Normandië, tankgevechten in Noord Afrika, de belegering van Stalingrad, … noem maar op. Ook Napoleon vocht niet enkel in Waterloo, maar biedt een hele waaier aan conflicten die nagespeeld kunnen worden.

Research is hier het sleutelwoord. Lees op voorhand zoveel mogelijk van de periode die je boeit en kies op basis van je bevindingen een specifiek theater om mee te beginnen. Ga hiervoor zeker te rade bij je lokale wargame vrienden – zij kunnen je ongetwijfeld een spreekwoordelijk buffet aan suggesties aanreiken.

Dimensie: Type (veld)slag: Te land, ter zee en in de lucht!

(Veld)slag staat hierboven tussen haakjes, omdat de slag die je gaat naspelen niet noodzakelijk op de grond hoeft door te gaan. De mensheid vecht namelijk te land, ter zee en in de lucht!

Je kan bijvoorbeeld kiezen om een maritieme slag na te spelen. Dit is een heel andere ervaring dan met grondtroepen elkaar aan grut schieten, gezien schepen onderhevig zijn aan inertie en bijgevolg niet zomaar snel even kunnen pivoteren. Zij moeten een indrukwekkende afstand afleggen om zich correct te positioneren.

Ook gevechten met vliegtuigen kan je naspelen. De moeilijkheid hierbij is meestal dat je rekening moet houden met het driedimensionale aspect van het vliegen. Je tegenstanders kunnen zich boven en onder van jou bevinden, wat gekoppeld met de inertie van je vliegtuig voor een boeiend luchtballet zal zorgen. In een fantasiewereld kan je zelfs vechten in de ruimte.

Tenslotte heb je de ‘klassieke’ veldslag, waar belangengroepen het tegen elkaar opnemen. In deze artikels gaan we ervan uit dat er gekozen wordt voor veldslagen. Dit is ook de meest gespeelde omgeving.

Dimensie: Schaal

Schaal: 28mm

Miniatuurtjes kan je kopen in verschillende schalen. Hoe kleiner de schaal, hoe meer je op je tafel kwijt kan, maar hoe minder gedetailleerd. Dit gebrek aan detail kan ook een voordeel zijn. Als je immers geen groot kunstenaar bent en een hekel hebt aan het verven van de figuren, kan een minder gedetailleerd figuurtje een zegen zijn. Foutjes kan je daarop gemakkelijker wegbergen.

Hoe groter de schaal, hoe mooier het detail in de figuren doorgaans zal zijn. Je zal echter merken dat je tafel sneller volstaat op 28mm dan op 2mm. Welke schaal gebruikt wordt is daarenboven markt onderhevig. In Napoleontische wargames is 28mm het meeste gebruikte formaat. In WW2 is 15mm sinds kort aan een flinke opmars bezig. Voorheen was 20mm de te hanteren schaal in die sector.

Tenslotte hoeft het gezegd dat de schaalkeuze soms verbonden is met de regel keuze. Indien je kiest voor de Warhammer Ancients regelset zal je al snel naar 28mm schaal gaan. Kies je voor Flames of War, word je vriendelijk verzocht om enkel 15mm modellen te gebruiken. Uiteraard kan je de regels aanpassen naar andere schalen door eenvoudigweg wat wiskunde toe te passen, maar doorgaans speel je regels met de correcte schaal. Sommige regels zijn volledig schaal-onafhankelijk, maar deze zijn de uitzondering.

In je loopbaan als wargamer zal je de meest gekke schalen tegenkomen. Waarschijnlijk zal je zelfs investeren in verschillende schalen. De beste raad die we kunnen geven is om een schaal te kiezen waar je je comfortabel bij voelt – zowel voor het verven als voor het spelen. Een andere valabele reden om te kiezen voor een specifieke schaal is indien je speelmakkers deze schaal hanteren. Je gaat sneller boeiende slagen kunnen spelen indien je mensen kent die dezelfde schaal gebruiken.

Dimensie: Regelset

Eens je gekozen hebt voor een periode, theater, niveau en schaal, kan je je richten op de verschillende regelsets die er op de markt zijn – of er zelf eentje bedenken! De onafhankelijkheid van de gekozen figuren en de te kiezen regelsets is voor nieuwe spelers zeer verwarrend. Miniature wargaming is geen kant-en-klare hobby die je in een doos koopt, compleet met regels, dobbelstenen en figuren. Al deze elementen zijn los van elkaar te koop en door elkaar bruikbaar. Het is dan ook geen wonder dat dit alles zeer chaotisch overkomt. Sommige regelsets bieden zelf ook modellen aan (denk maar aan Flames of War) en zijn voor de beginnende speler ook een goede optie. Men kan dan terugvallen op het ‘vertrouwde’ kanaal waar men al de rest heeft kunnen kopen. Eens je wat gevorderd bent in je speelkunsten ga je al sneller een doosje figuren van merk X kopen en dit combineren met regelset Y.

Deze muteerbaarheid van de afzonderlijke componenten zorgt er ook voor dat zelfs indien je figuren koopt voor Spelsysteem X, je deze zonder al te veel problemen kan inzetten in spelsysteem Z. Om een eigen voorbeeld te geven: ondanks het feit dat ik een hele collectie Flames of War (FoW) figuren bezit, houdt niets mij tegen om deze figuren in te zetten in een alternatief regelsysteem indien ik eens wat anders qua regelset wil spelen. Vice versa, indien ik figuren van merk X, in 15mm schaal uiteraard, bijkoop kan ik deze zonder problemen gebruiken met de FoW regelset.

Er bestaan wargames die rekening houden met de meest waanzinnige details zoals windrichting en windkracht, vochtigheid van de lucht en daaruitvolgend ook van je buskruit, moraal, vermoeidheid van de troepen na het marcheren naar de veldslag, etc… De spelers die kicken op realisme vinden dit soort systemen subliem. Voor de doordeweekse wargamer die een plezierige namiddag wil beleven zal dit spelsysteem gewoonweg te veel detail bevatten.

Spelregels voor wargames kunnen gaan van kinderlijk eenvoudig tot verbazend gedetailleerd. De keuze hiertussen is wederom iets zeer persoonlijks. De goede raad die we hier kunnen bieden is om indien mogelijk de regels op voorhand te lezen en reeds een keer te spelen – alvorens je vast te pinnen op een specifieke regelset. Weeral, kijken bij je vrienden kan zeker geen kwaad om je in een bepaalde richting te duwen.

Besluit

We hebben in dit artikel een overzicht proberen geven van de vele keuzes die je zal moeten maken bij het betreden van de Wondere Wereld van het Wargame. Volgende keer gaan we in op welke keuzes de auteur heeft gemaakt en zijn redenering erachter.